Afgelopen week mocht ik deel uitmaken van het panelgesprek tijdens de lancering van HERuitgevonden, de nieuwe podcast van Mieke Dijckmans.
Vanuit haar eigen verhaal creëert Mieke een plek waar ambitieuze vrouwen eerlijk vertellen over wat moeder worden werkelijk met hen doet. Niet alleen in hun gezin, maar ook in hun werk, hun ambities en hun identiteit. Een podcast die bewust voorbij de clichés kijkt en ruimte maakt voor de vele verhalen die er allemaal mogen zijn.
Samen met Lalynn Wadera van Stad Leuven en Elke De Witte, expert in en over het Moederbrein mocht ik die avond verder bouwen op de aanzet van deze gesprekken. Vanuit beleid, wetenschap en therapie verkenden we een ervaring die miljoenen vrouwen delen, maar waarvoor we nog verrassend weinig woorden hebben: de overgang naar het moederschap, en wat dit maatschappelijk betekent.
Een avond over zorg en werk.
Over ambitie en identiteit.
Over beleid en wetenschap.
Maar bovenal over de geboorte van een moeder en welke plek zij krijgt in onze hedendaagse maatschappij.
Matrescentie: de geboorte van een moeder
Wanneer een baby geboren wordt, weten we meestal vrij goed waar we terechtkunnen.
We hebben vroedvrouwen, pediaters, consultaties, boeken, podcasts en eindeloos veel informatie over slaap, voeding, hechting en de eerste duizend dagen. We volgen de ontwikkeling van een kind nauwgezet. We meten, wegen, observeren en ondersteunen.
En terecht.
Maar wie begeleidt eigenlijk de vrouw die op datzelfde moment óók geboren wordt?
Want naast de geboorte van een kind vindt er nog een geboorte plaats. Die van een moeder.
Een vrouw die niet alleen lichamelijk verandert, maar ook psychologisch, relationeel, seksueel, professioneel en existentieel. Haar identiteit verschuift. Haar relaties herschikken zich. Haar lichaam krijgt een nieuwe betekenis. Haar kijk op werk, ambitie, tijd en succes verandert vaak ingrijpend.
En toch verwachten we opvallend vaak dat ze, na enkele weken of maanden, gewoon weer “de oude” wordt.
Tijdens het panelgesprek sprak ik over matrescentie: de naam voor deze diepgaande overgang naar het moederschap. Een begrip dat de voorbije jaren, onder meer dankzij auteur Lucy Jones, opnieuw onder de aandacht kwam, maar waarvan de essentie al veel langer wordt beschreven binnen ontwikkelingspsychologie, antropologie en vrouwengezondheid.
Dat woord alleen al maakt een verschil.
Want wat een naam krijgt, mag bestaan.
En wat mag bestaan, hoeft niet langer in stilte gedragen te worden.
Laat één ding duidelijk zijn: matrescentie is geen probleem dat opgelost moet worden. Het is geen diagnose en geen tekort. Het is een natuurlijke ontwikkelingsfase, net zoals de puberteit. Alleen hebben we die laatste wel een plaats gegeven in onze samenleving, terwijl de overgang naar het moederschap nog te vaak onzichtbaar blijft.
Misschien ligt daar wel één van de grootste uitdagingen van deze tijd.
Niet alleen beter leren zorgen voor baby’s, maar ook voor de vrouwen die hen op hetzelfde moment het leven schenken.
Want ook zij verdienen een bedding waarin ze niet hoeven terug te keren naar wie ze waren, maar de ruimte krijgen om te ontdekken wie ze aan het worden zijn.
De mythe van het verlies
Eén van de vragen tijdens het panel ging over de grootste mythe rond moederschap. Voor mij is dat het idee dat een vrouw zichzelf verliest wanneer ze moeder wordt. Ik geloof dat niet.
Vanuit mijn werk als seksuologe én vanuit mijn eigen ervaring zie ik eerder het tegenovergestelde. Moederschap nodigt ons uit om een nieuw archetype te belichamen. Niet door afscheid te nemen van wie we waren, maar door nieuwe delen van onszelf te integreren.
De Maiden verdwijnt niet.
De Wilde Vrouw verdwijnt niet.
De Geliefde verdwijnt niet.
Ze krijgen een andere plaats. Een andere verhouding tot elkaar. Ze worden uitgenodigd om samen een rijkere, meer gelaagde vrouw te vormen.
Misschien is dat wel de essentie van volwassen vrouw-zijn. Niet kiezen tussen verschillende versies van jezelf, maar leren hoe ze naast elkaar mogen bestaan.
Tijdens het gesprek vertelde ik dat moederschap voor mij nooit heeft gevoeld als een verlies van identiteit… Integendeel, mijn kinderen hebben mij niet iemand anders gemaakt. Ze hebben mij dichter bij mezelf gebracht.
Moeder worden voelde voor mij niet als een verandering, maar als een ont-wording. Alsof laag na laag werd afgepeld, tot alleen nog datgene overbleef wat altijd al aanwezig was. Alsof ik niet iemand nieuws moest worden, maar eindelijk toestemming kreeg om meer mezelf te zijn.
Ik leerde mezelf zachter tegemoet te treden. Mijn grenzen serieuzer te nemen. Minder te leven vanuit verwachtingen en meer vanuit afstemming. Alsof het moederschap mij niet alleen leerde zorgen voor een ander, maar mij ook uitnodigde om mezelf opnieuw te ontmoeten. En daar komt dat ont-moeten weer, het niet meer moeten, maar mogen zijn.
Misschien is dat de paradox van matrescentie… Dat je je onderweg soms helemaal kwijt lijkt te raken, terwijl je in werkelijkheid langzaam thuiskomt.
Een uitnodiging aan onze samenleving
Wat me misschien nog het meest raakte aan deze avond, was niet één specifieke uitspraak, maar het feit dát we samen aan tafel zaten.
Wetenschap. Beleid. Therapie.
Drie verschillende perspectieven, verbonden door dezelfde vraag: hoe kunnen we ouders, en in het bijzonder moeders, beter ondersteunen in één van de meest ingrijpende transities van hun leven?
Dat voelde hoopvol. Want matrescentie is geen individueel verhaal. Het is een maatschappelijk verhaal.
De manier waarop wij vandaag omgaan met het moederschap zegt iets over de samenleving die we samen bouwen. Als we willen dat kinderen veilig, veerkrachtig en verbonden opgroeien, dan mogen we ook leren zorgen voor de mensen die hen grootbrengen.
Dat vraagt meer dan praktische ondersteuning alleen. Het vraagt een bedding waarin vrouwen zich gedragen weten. Emotioneel. Relationeel. Professioneel. Financieel. Lichamelijk. Existentiëel.
Waar ruimte is voor twijfel én groei. Voor rouw om wat was én nieuwsgierigheid naar wat ontstaat.
Want ik geloof dat zorg voor de volgende generatie niet allen begint bij het kind maar ook bij de manier waarop wij de geboorte van een moeder leren ontvangen.
Tussen hoofd en hart
Tijdens het panelgesprek zei ik iets wat ook in mijn praktijk regelmatig terugkomt:
De langste weg die een mens ooit aflegt, is die van het hoofd naar het hart.
Niet omdat ons hoofd ons in de steek laat, maar omdat we geleerd hebben er bijna uitsluitend op te vertrouwen.
We leven in een samenleving die sterk inzet op begrijpen, analyseren, plannen, meten en presteren. Dat heeft ons ongelooflijk veel gebracht. Maar het heeft ons soms ook doen vergeten dat er een andere vorm van weten bestaat.
Een weten dat niet ontstaat vanuit denken, maar vanuit voelen. Vanuit het lichaam. Vanuit onze relaties. Vanuit dat stille innerlijke kompas dat vaak al lang wist wat ons hoofd nog probeerde te begrijpen.
Dat is ook wat ik zie bij zoveel vrouwen tijdens hun matrescentie. Hun hoofd probeert vaak zo snel mogelijk terug controle te krijgen. Terug efficiënt te worden. Terug te functioneren zoals vroeger… Terwijl hun hart hen uitnodigt tot iets heel anders. Tot vertragen. Tot luisteren. Tot rouwen om wat geweest is. Tot ruimte maken voor wat zich wil ontvouwen.
We hoeven daarbij niet te kiezen tussen hoofd en hart. Integendeel. Ze hebben elkaar nodig.
Voor mij is volwassenheid dan ook niet kiezen voor het één of het ander, maar leren bewegen tussen beide. Kunnen schakelen tussen inzicht en intuïtie, tussen analyse en belichaming, tussen weten en voelen.
Dat is uiteindelijk ook waar Erotic Intelligence over gaat.
Veel meer dan seksualiteit alleen, gaat het over het vermogen om volledig aanwezig te zijn in het leven. Nieuwsgierig te blijven naar jezelf, naar de ander en naar de voortdurende beweging tussen wie je dacht te moeten zijn en wie je diep vanbinnen altijd al bent geweest.
Dankjewel, Mieke, voor de uitnodiging en voor het creëren van een ruimte waarin dit gesprek gevoerd mocht worden. En dankjewel aan Lalynn Wadera en Elke De Witte voor de inspirerende uitwisseling. Ik hoop dat dit nog maar het begin is van een bredere maatschappelijke erkenning van matrescentie – niet als een randthema, maar als een fundamentele levensfase die iedere moeder verdient te mogen begrijpen en beleven.
In het kort
Event: Lancering podcast ‘HERuitgevonden’
Locatie: De Hoorn, Leuven
Datum: 26.06.’26
Bio-site: @miekedijckmans
Instagram: @heruitgevonden
Lize Helsen
Heartcore Therapist & Beeldend Kunstenaar
Lize Helsen is klinisch seksuoloog bij Heartcore, waar ze therapie en fotografie toepast. Ze focust op erotische intelligentie als basis voor gezonde relaties en versterkt zelfbewustzijn. Haar grote passie voor de natuur en beeldende kunst vindt haar uitdrukking in de fotoreeks *All Things Wild*, waar ze de kracht van de natuur gebruikt om diepere lagen van menselijke emoties, groei en verbinding te onthullen.
Kom je graag meer te weten of ben je er graag bij? Aarzel niet om contact op te nemen via hello@lizehelsen.be of onderstaand contactformulier.
Liefs!
Lize
